افت تورم ماهانه به زیر ۴ درصد و کاهش رشد نقدینگی، این پرسش را پررنگ کرده که آیا آرامش بازارها نتیجه انضباط پولی است یا تعمیق رکود تقاضا.
به گزارش خبرنگار مهر، تحولات آماری شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در پایان نیمه نخست سال، نشانه‌های روشنی از تغییر فاز متغیرهای اسمی اقتصاد ایران به تصویر می‌کشد. پس از ثبت تلاطم‌های پرشتاب در بهار سال جاری که با اوج‌گیری نرخ‌های ماهانه همراه بود، ارقام تورم در فصل تابستان به کانال کمتر از ۴ درصد بازگشت و در کنار آن، شتاب متغیرهای کلان پولی تا حدودی مهار شد. با این حال، تحلیل دقیق رفتار شاخص‌ها در کنار رشد منفی اقتصادی و افت مبادلات تجاری نشان می‌دهد مهار شتاب افزایش قیمت‌ها الزماً به مفهوم تحقق ثبات قیمتی پایدار نیست، بلکه بازتابی هم‌زمان از کنترل ترازنامه شبکه بانکی، فروکش نسبی انتظارات تورمی و البته تعمیق رکود در بازارهای کالایی و مصرفی است.
از قله بهار تا چرخش تابستان
بررسی داده‌های رسمی بانک مرکزی گویای آن است که سال جاری با موج سنگینی از افزایش هزینه‌ها آغاز شد. تورم ماهانه که در فروردین‌ماه روی عدد ۷ درصد قرار داشت، در اردیبهشت‌ماه به قله ۸.۵ درصدی صعود کرد و تورم ۱۲ ماهه نیز سطح ۵۳.۹ درصد را پشت سر گذاشت. خردادماه نیز با ثبت تورم ماهانه ۷.۴ درصدی، میانگین فصلی بهار را در سطحی کم‌سابقه تثبیت کرد. در این مقطع، هم‌زمانی شوک‌های سیاسی، تشدید نااطمینانی‌ها در مسیر تجارت خارجی و جهش ناگهانی انتظارات ارزی سبب شد تا بنگاه‌ها و خانوارها رفتار قیمت‌گذاری خود را بر مبنای بالاترین ریسک‌های قابل تصور تنظیم کنند.
اما با ورود به فصل تابستان، مسیر متغیرهای قیمتی چرخشی محسوس را تجربه کرد. تورم ماهانه در تیرماه با افتی نزدیک به نصف، روی ۳.۶ درصد ایستاد و در مرداد و شهریور نیز به‌ترتیب ارقام ۳.۷ و ۳.۹ درصد به ثبت رسید. اگرچه سطح عمومی قیمت‌ها همچنان در مسیر صعودی قرار دارد، اما کند شدن شتاب افزایش ماهانه سبب شد تا نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه پس از ۱۵ ماه پیاپی افزایش، در شهریورماه از ۸۴.۴ درصد به ۸۳.۸ درصد تعدیل شود. به گفته عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، این افت اگرچه اندک به نظر می‌رسد، اما آغاز تغییر جهت یک شاخص ملتهب پس از دوره‌ای طولانی از جهش‌های پیاپی، نشانه‌ای مهم از اثرگذاری اقدامات احتیاطی پولی به‌شمار می‌رود.
نقش متغیرهای پولی در مهار تلاطم
بخشی از این چرخش آماری حاصل تمرکز سیاستگذار بر مدیریت خلق نقدینگی بوده است. گزارش‌های بانک مرکزی نشان می‌دهد نرخ رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی که در خردادماه تا ۵۶ درصد اوج گرفته بود، در مردادماه به ۵۴.۳ درصد تقلیل یافت و رشد ماهانه نقدینگی در شهریورماه نیز در سطح ۱.۳ درصد کنترل شد. معاون سیاستگذاری پولی بانک مرکزی، تأکید کرده است که سیاست‌های مهار رشد ترازنامه بانک‌ها و کنترل اضافه‌برداشت‌ها از اوایل خردادماه کلید خورد و نتایج آن با وقفه چندماهه بر متغیرهای قیمتی آشکار شد.
در همین چارچوب، کارشناسان بر این باورند که بخش عمده‌ای از تلاطم‌های ابتدای سال ماهیت شوک اولیه داشته است. علیرضا کتانی، پژوهشگر مسائل اقتصادی، با ارزیابی این تحولات توضیح می‌دهد که با تعدیل تنش‌های ژئوپلیتیک و شکل‌گیری آرامش در فضای تعاملات منطقه‌ای، حباب انتظارات منفی در بازارهای دارایی تخلیه شد و فرصت اثرگذاری برای ابزارهای انضباط پولی مهیا گردید. زمانی که شوک‌های ارزی متوقف می‌شوند، شاخص‌های غیرخوراکی و خدمات که ماندگاری بیشتری دارند، با شیب آرام‌تری حرکت می‌کنند؛ اتفاقی که در تابستان با همگرایی تورم این بخش در محدوده ۳.۳ درصد رخ داد.
با این همه، علی نظافتیان، کارشناس مسائل پولی و بانکی، با اشاره به خط باریک میان مهار تورم و تشدید انقباض اعتباری یادآور می‌شود که نباید تمام ریشه‌های تورم را به عملکرد بانک‌ها نسبت داد. به اعتقاد وی، هرگونه اعمال فشار بیش از حد بر توان اعتباری بانک‌ها بدون در نظر گرفتن نیاز بخش تولید، خطر تعمیق رکود را به همراه خواهد داشت و انضباط پولی زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که به خشکی کانال‌های تأمین مالی بنگاه‌های مولد نینجامد.
سایه سنگین رکود بر رفتار سبد مصرفی
در سوی دیگر این معادله، داده‌های سمت تقاضا نشان می‌دهد ترمز تورم ماهانه صرفاً حاصل انضباط سیاستگذار نبوده، بلکه تحت تأثیر مستقیم افت قدرت خرید و رکود گسترده بازارهای داخلی رخ داده است. ثبت رشد منفی ۱۰.۱ درصدی اقتصاد در فصل بهار و افت هم‌زمان واردات و صادرات به میزان ۱۴.۸ و ۳۵.۷ درصد، گواه افت شدید حجم فعالیت‌های واقعی است. در شرایطی که بنگاه‌ها با کاهش شدید تقاضای مؤثر از سوی مصرف‌کنندگان روبه‌رو هستند، توان انتقال هزینه‌های تمام‌شده به قیمت نهایی را از دست داده‌اند.
کالبدشکافی تورم شهریورماه نیز این دوگانگی را به‌وضوح نشان می‌دهد. در حالی که تورم اقلامی نظیر ارتباطات (۱۸.۶ درصد)، حمل‌ونقل (۷.۱ درصد) و لوازم خانگی (۶.۴ درصد) همچنان تحت فشار عوامل ساختاری و جهش‌های قیمتی بالا باقی مانده است، تورم خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها روی عدد ۱.۷ درصد متوقف شده است. این عدم همگونی نرخ‌ها اثبات می‌کند که در کالاهای دارای کشش بالا و معیشتی، افت تقاضای مصرفی خانوارها نقشی تعیین‌کننده در مهار قیمت‌ها داشته و به نوعی رکود سنگین بازار، مانع از تداوم جهش‌های پیشین شده است. در حقیقت، توازن موجود میان عرضه و تقاضای ارز نیز ناشی از انقباض تقاضای واقعی واردات به سبب کوچک‌تر شدن حجم کیک اقتصاد است.
افق شکننده؛ لزوم هماهنگی مالی و ارزی
مجموع شواهد آماری تابستان حاکی از آن است که اقتصاد ایران از مرحله التهاب کور به مرحله تنفس اجباری وارد شده است؛ وضعیتی که شتاب قیمت‌ها از ۷ الی ۸ درصد ماهانه به زیر ۴ درصد تنزل یافته، اما نرخ‌های نقطه‌به‌نقطه بالای ۸۰ درصد همچنان نشان‌دهنده استمرار فشارهای تورمی بر سطح معیشت عمومی است. حفظ این دستاورد موقت منوط به آن است که سیاست مالی دولت در مدیریت کسری بودجه، بار تازه‌ای به پایه پولی و اضافه برداشت شبکه بانکی تحمیل نکند.
کاهش تورم ماهانه در تابستان ترکیبی از اثرگذاری سیاست‌های انضباط پولی بانک مرکزی و تعمیق رکود تقاضا در سمت خانوارها بوده است. برای آنکه این افت موقت به مسیری پایدار برای بازگشت ثبات اقتصادی بدل گردد، علاوه بر تداوم کنترل کل‌های پولی، ثبات در جریان درآمدهای ارزی، کاهش تنش‌های سیاسی و صیانت از توان تولیدی در برابر افت تقاضا ضرورتی انکارناپذیر خواهد بود.
کد مطلب 6975137 
محمدحسین سیف اللهی مقدم
-
همگرایی آمارها در افت تورم؛ ثبت نرخ ماهانه ۳.۴ درصد در مرداد
-
ماجرای افت سرعت تورم در تابستان چیست؟
-
افت شتاب رشد نقدینگی و چشم‌انداز آرامش شاخص‌های مصرف‌کننده
-
چرخش نمودار تورم پس از ۱۵ ماه صعود؛ آزمون تداوم انضباط مالی
-
توقف پیش‌فروش جدید فرداموتورز؛ تعیین تکلیف ۹۰۰۰ خودروی معوق
-
واردات ۹۶ میلیون دلاری موبایل با یک تعهد صوری!
-
پروازهای نجف – رشت از سر گرفته شد؛ انجام پروازها در دو روز هفته
-
آغاز نهمین سرشماری کشور به شیوه ثبتی‌مبنا و هوشمند
-
حضور در تجمعات مردمی جلوه‌ای از مسئولیت‌پذیری مؤمنان است
-
صفحه نخست روزنامه‌های اصفهان دوشنبه ۲۰ مهر
-
پیگیری شایعه‌ای نگران‌کننده؛ تالار مولوی تغییر کاربری پیدا می‌کند؟
-
وضعیت فاجعه‌بار عربستان مقابل یمن؛ اعتبار ریاض بر باد رفت
-
اینفوگرافیک؛ «طلای سبز» لرستان در مسیر توسعه و گردشگری
-
هوای اصفهان در بیستمین روز پاییز سالم است
-
عراقچی: آماده کمک به شروع گفتگو بین عربستان و یمن هستیم
-
افزایش گرد و غبار در کرمان؛ مدارس و ادارات دوشنبه تعطیل می شوند؟
-
فدراسیون پاسخ خداداد عزیزی را داد؛ پیگیر بودیم و هستیم
-
نتانیاهو امشب درباره ایران نشست امنیتی برگزار می‌کند
-
پاسخ آمریکا به شروط ما کافی نیست؛ ترامپ مجبور به قاچاق در هرمز شده است
-
مدارس و ادارات استان کرمان امروز دوشنبه ۲۰ مهرماه تعطیل نیست
-
حمله موشکی ارتش یمن به «خمیس مشیط» و «ابها» در عربستان
-
قدردانی فرمانده سپاه خراسان جنوبی از حضور مردم در رزمایش جان‌فدا
-
هشدار بارش در ۲۶ استان؛ سامانه بارشی جدید از سه‌شنبه وارد کشور می‌شود
-
مدیرعامل پرسپولیس:به ازای هر گل یک نفر را آزاد می کنیم
-
روزنامه‌های ورزشی دوشنبه ۲۰ مهر ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های اقتصادی دوشنبه ۲۰ مهر ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های صبح دوشنبه ۲۰ مهر ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های ورزشی یکشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های اقتصادی یکشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۵
- لاین نوری
- بلکا
- ایمپلنت اصفهان
- دانلود کتاب
- خرید اپل ایدی
- شمش نقره
- کلینیک ترک اعتیاد تهران
- دوربین مداربسته
- مبلمان اداری
- جراح بینی تهران
- جراح بینی در تهران
- لوازم تحریر
- خرید طلای آب شده
- قیمت موکت
- تور کربلا
- استند تسلیت
- مداحی اربعین
- مرجع پاسخ معتبر پزشکان
- قیمت ایمپلنت
- قطعات لباسشویی
- آموزشگاه تیزهوشان
- بلیط هواپیما
- نمایندگی بوش در تهران
- آموزشگاه زبان ملل
- قیمت و خرید سمعک نامرئی
- مهرینو
- تهران تایمز
- روزنامه آگاه